Myra en Demre: op het spoor van de echte Sinterklaas

De verrassende link tussen Turkije en Sinterklaas

Voor de meeste Nederlanders is Sinterklaas een figuur die uit Spanje komt. Maar de echte Sint-Nicolaas was bisschop van Myra, een stad in het huidige Turkije. Myra ligt bij het stadje Demre, ongeveer twee uur rijden ten westen van Antalya langs de kustweg richting Kaş. En ja, je kunt er nog steeds zijn kerk bezoeken.

Maar Demre en Myra bieden veel meer dan alleen het Sinterklaas-verhaal. De antieke stad Myra heeft spectaculaire Lycische rotsgraven die als honingraten in de kliffen zijn uitgehakt, plus een goed bewaard Grieks-Romeins theater. Het is een van die plekken waar verschillende tijdperken en culturen samenkomen op een manier die je nergens anders in Turkije ziet.

De antieke stad Myra

Myra was een van de zes belangrijkste steden van de Lycische Bond, een federatie van stadstaten die al in de 5e eeuw v.Chr. bestond. De Lyciërs waren een eigengereid volk dat bekend stond om hun democratische bestuursvorm, een voorbeeld dat later zelfs de Founding Fathers van Amerika zou inspireren.

De twee meest opvallende monumenten van Myra zijn het Grieks-Romeinse theater en de rotsgraven die er direct boven liggen. Het theater dateert uit de 2e eeuw v.Chr. en werd later door de Romeinen vergroot. Het bood plek aan zo'n 13.000 toeschouwers. Hoewel het niet zo gaaf bewaard is als het theater van Aspendos, is de combinatie met de rotsgraven erboven werkelijk uniek.

De Lycische rotsgraven

Direct boven het theater rijzen de beroemde rotsgraven van Myra op. Het zijn er tientallen, uitgehouwen in de steile rotswand, sommige met gevels die Lycische houten huizen nabootsen. De rijkst gedecoreerde graven hebben zuilen, reliëfs en timpanen. Het is een fascinerende dodenstad die dateert uit de 4e en 5e eeuw v.Chr.

De Lyciërs geloofden dat de doden door gevleugelde wezens naar het hiernamaals werden gebracht, en daarom plaatsten ze hun graven zo hoog mogelijk. Hoe hoger het graf, hoe belangrijker de overledene. De meest indrukwekkende graven werden voor aristocraten gemaakt en bevatten gedetailleerde reliëfs van banketten, familietaferelen en mythologische scenes.

Je kunt de rotsgraven niet van binnenuit bezichtigen, maar vanaf het pad langs de voet van de klif heb je een schitterend uitzicht. In de ochtend, wanneer de zon op de rotswand valt, zijn de kleuren en schaduwen op hun mooist.

De Sint-Nicolaaskerk

Een paar honderd meter van het theater en de rotsgraven ligt de Sint-Nicolaaskerk, officieel de Kerk van de Heilige Nicolaas van Myra. Dit is de kerk die gebouwd werd op de plek waar Nicolaas als bisschop diende in de 4e eeuw na Christus.

Nicolaas van Myra (ca. 270-343 n.Chr.) was een Grieks-christelijke bisschop die bekendstond om zijn gulheid. Volgens de overlevering gaf hij in het geheim geld aan arme families, gooide gouden munten door schoorstenen en redde zeelieden van de verdrinkingsdood. Zijn verhalen verspreidden zich door heel Europa en vormden uiteindelijk de basis voor onze Sinterklaas, de Engelse Santa Claus en de Duitse Sankt Nikolaus.

Wat je ziet in de kerk

De huidige kerk dateert grotendeels uit de 6e eeuw en werd meerdere keren herbouwd na aardbevingen en overstromingen. Het gebouw ligt onder het huidige straatniveau vanwege eeuwen van sedimentopbouw. Bij de ingang daal je letterlijk af naar een ander tijdperk.

Binnenin vind je:

• Fresco's en mozaïeken — deels bewaard gebleven muurschilderingen uit de Byzantijnse periode, met religieuze taferelen
• De sarcofaag van Nicolaas — een marmeren sarcofaag waarvan wordt aangenomen dat hij de oorspronkelijke grafkist van de bisschop was (zijn beenderen werden in 1087 door Italiaanse kooplieden meegenomen naar Bari)
• Architecturale details — fraaie zuilen, bogen en een basilicale plattegrond die de ontwikkeling van vroeg-christelijke architectuur laat zien
• Gebedsruimtes — verschillende kapellen en bijruimtes die in de loop der eeuwen zijn toegevoegd

De kerk wordt actief gerestaureerd en er is een nieuw beschermend dak over het complex geplaatst. Ondanks de restauratiewerkzaamheden is de kerk gewoon te bezoeken.

Demre: het stadje zelf

Demre (tot 2005 officieel Kale geheten) is een bescheiden Turks stadje dat vooral leeft van de tomatenteelt en het toerisme rond de Nicolaas-kerk en Myra. Het is geen schoonheidsprijs-winnaar, maar het heeft een authentieke, ongepolijste charme die je in de grote badplaatsen niet meer vindt.

In het centrum staat een groot standbeeld van de Kerstman, compleet met rode mantel en zak vol cadeaus. Een vermakelijk contrast met de historische bisschop die een paar straten verderop begraven lag. Daarnaast vind je een kleiner, soberder standbeeld dat de echte Nicolaas uitbeeldt als de ascetische bisschop die hij was.

Demre is geen plek waar je een hele dag doorbrengt, maar de combinatie van de antieke stad Myra en de Nicolaaskerk vullen een stevige ochtend of middag. Plan er twee tot drie uur voor in.

Eten en drinken in Demre

Er zijn enkele eenvoudige restaurants in het centrum die goed en betaalbaar Turks eten serveren. Probeer de lokale gözleme (gevulde pannenkoek) of een verse salade met Demre-tomaten, die in heel Turkije beroemd zijn om hun smaak. Voor een uitgebreidere lunch kun je doorrijden naar Kaş, dat op ongeveer 45 minuten rijden ligt.

Andriake: de haven van Myra

Wat veel bezoekers niet weten is dat Myra ook een havenstad had: Andriake, gelegen aan de monding van de Demre Çayı rivier, zo'n 3 kilometer van het huidige Demre. De haven was in de oudheid een belangrijke graanopslagplaats voor het Romeinse Rijk.

Het meest indrukwekkende overblijfsel is de enorme Granarium (graanopslag) van keizer Hadrianus, een massief stenen gebouw dat is omgebouwd tot het Lycian Civilizations Museum. Dit museum geeft een uitstekend overzicht van de Lycische beschaving, met vondsten uit de hele regio. Het is een goede aanvulling op een bezoek aan de rotsgraven van Myra.

Bij Andriake is ook een mooi stuk strand waar je na je cultuurbezoek kunt afkoelen. Het is rustig en ongerept, een wereld van verschil met de drukke stranden rond Antalya.

Praktische informatie voor je bezoek

Demre en Myra liggen aan de D400 kustweg, ongeveer 150 km ten westen van Antalya en 50 km ten oosten van Kaş. Je kunt er komen met een huurauto of met de dolmuş (minibus) die regelmatig rijdt tussen Antalya, Finike en Kaş.

Openingstijden en kosten

De antieke stad Myra (theater en rotsgraven) en de Sint-Nicolaaskerk hebben aparte toegangskaarten. Beide zijn dagelijks geopend:

• Zomer (april-oktober): 08:30 - 19:00
• Winter (november-maart): 08:30 - 17:30

Het Museum Pass Turkije is geldig bij beide locaties. Het Lycian Civilizations Museum in Andriake heeft zijn eigen openingstijden, meestal gelijk aan de Myra-site.

Combinatietips

Demre combineert perfect met een bezoek aan het nabijgelegen eiland Kekova, waar je per boot de verzonken stad kunt bekijken. Je kunt vanuit de haven van Üçağız (20 minuten rijden) een boottocht boeken. Een typische dagroute ziet er zo uit:

• Ochtend: Myra (rotsgraven en theater) + Sint-Nicolaaskerk
• Lunch: Üçağız of Demre centrum
• Middag: boottocht Kekova (verzonken stad)
• Late middag: terugrijden via de panoramische kustweg richting Kaş of Antalya

Als je vanuit Antalya komt, is het een lange maar prachtige rit langs de kust. Je passeert onderweg Phaselis, Olympos en Finike. Het is een van de mooiste kustroutes van Turkije.

Waarom je Myra en Demre niet moet overslaan

In een regio die overloopt van de antieke steden, springt Myra eruit door de unieke combinatie van Lycische rotsgraven, Romeins theater en een christelijk bedevaartsoord. Het is het soort plek waar drie beschavingen elkaar letterlijk overlappen.

Voor Nederlanders heeft het een extra dimensie: dit is de geboorteplaats van het Sinterklaas-verhaal. Of je nu gelovig bent of niet, het is bijzonder om te staan in de kerk waar de man achter de mythe werkelijk leefde en preekte. Dat maakt Demre tot meer dan een gewone archeologische stop. Het is een stukje van ons eigen cultureel erfgoed, op een onverwachte plek aan de Turkse kust.

En misschien is dat wel de mooiste les van reizen: ontdekken dat de wereld kleiner is dan je denkt, en dat een bisschop uit een Turks bergstadje uitgroeide tot de meest geliefde kindervriend van Nederland.