De Hidirlik toren: het oudste bouwwerk van Antalya

Een stille getuige van tweeduizend jaar geschiedenis

Aan de zuidwestelijke rand van de oude binnenstad Kaleici, waar de kliffen van Antalya uitzicht bieden over de azuurblauwe Middellandse Zee, staat de Hidirlik toren. Dit massieve, roodbruine bouwwerk van ruwe steen is waarschijnlijk het oudste nog overeind staande gebouw van de stad. De toren dateert uit de 2e eeuw na Christus en heeft bijna tweeduizend jaar lang stormen, aardbevingen en veroveringen overleefd.

Ondanks zijn prominente positie aan de rand van het Karaalioglu park is de Hidirlik toren geen toeristische trekpleister van het kaliber Hadrians poort of het Antalya museum. Dat maakt hem juist bijzonder: je kunt hier in alle rust rondlopen, de Romeinse bouwkunst van dichtbij bewonderen en genieten van een van de mooiste zonsondergangen van de stad.

De bouw en het oorspronkelijke doel

De Hidirlik toren is gebouwd in twee fasen. Het onderste deel is een vierkant blok van ongeveer 7 bij 7 meter, opgetrokken uit grote, ruw gehouwen kalksteenblokken. Daarbovenop staat een cilindervormige toren die het geheel op een hoogte van zo'n 14 meter brengt. De combinatie van een vierkante basis met een ronde bovenbouw is karakteristiek voor Romeinse grafmonumenten uit die periode.

Over het oorspronkelijke doel van de toren zijn historici het niet helemaal eens. De meest gangbare theorieen zijn:

• Graftombe: de meest geaccepteerde theorie stelt dat het een monumentaal grafmonument was voor een vooraanstaande Romeinse functionaris of edelman
• Vuurtoren: door de positie aan de kust zou het gebouw gediend kunnen hebben als oriëntatiepunt voor schepen die de oude haven van Attaleia naderden
• Verdedigingstoren: sommige onderzoekers denken dat de toren deel uitmaakte van de Hellenistische of Romeinse stadsmuren
• Combinatie: het is goed mogelijk dat de toren in de loop der eeuwen meerdere functies heeft gehad

Opgravingen in en rond de toren hebben restanten van menselijke overlijfselen en offergaven aan het licht gebracht, wat de grafmonument-theorie ondersteunt. Maar de strategische positie hoog boven de zee maakt een functie als vuurtoren of uitkijktoren eveneens aannemelijk.

Wat wel vaststaat, is dat de toren gedurende de Byzantijnse en Seltsjoekse periodes in gebruik bleef. Mogelijk werd hij toen aangepast voor militaire doeleinden, als onderdeel van het verdedigingsnetwerk rond de haven van Antalya. Die eeuwenlange herbestemming verklaart waarom het gebouw zo goed bewaard is gebleven.

Architectuur en bijzondere kenmerken

Wat de Hidirlik toren architectonisch zo interessant maakt, is de transitie van vierkant naar rond. Dit bouwelement komt in de Romeinse wereld vaker voor, bijvoorbeeld bij het Mausoleum van Augustus in Rome, maar is in Klein-Azie relatief zeldzaam. De naadloze overgang tussen de twee vormen getuigt van het vakmanschap van de Romeinse bouwmeesters.

De muren van de toren zijn op sommige plekken meer dan twee meter dik. In het interieur bevindt zich een kleine ruimte die bereikbaar is via een smalle opening in de zuidkant. Deze binnenruimte is gewelfd en was vermoedelijk de eigenlijke grafkamer. Helaas is het interieur niet altijd toegankelijk voor bezoekers.

Let bij je bezoek ook op de volgende details:

• De zorgvuldig geplaatste kalksteenblokken zonder gebruik van cement (typisch Romeins)
• De subtiele versmalling van de cilinder naar boven toe
• Restanten van decoratieve elementen op de overgang van vierkant naar rond
• De oorspronkelijke hoogte was waarschijnlijk groter, met een kegelvormige of koepelvormige bekroning die in de loop der eeuwen verloren is gegaan

De omgeving: Karaalioglu park en Kaleici

De Hidirlik toren staat op de grens van twee van Antalya's meest geliefde gebieden: het Karaalioglu park en de historische binnenstad Kaleici. Het park is een langgerekt groengebied van zo'n 14 hectare dat zich langs de kliffen uitstrekt, met schaduwrijke wandelpaden, theekraampjes en spectaculaire uitzichten over de zee en de Taurusbergen.

Combineer je bezoek aan de toren met een wandeling door het park en slenter daarna de smalle straatjes van Kaleici in. Via de steile trappenstraten daal je af naar de oude haven, waar je een boottocht kunt maken of in een van de visrestaurants kunt genieten van verse meze en gegrilde vis.

Een mooie wandelroute die de belangrijkste bezienswaardigheden van het centrum verbindt:

1. Start bij de Hidirlik toren en geniet van het panorama
2. Wandel door het Karaalioglu park richting het noorden
3. Sla links af Kaleici in via de Hesapci straat
4. Bezoek de Yivli Minare moskee, het symbool van Antalya
5. Daal af naar de oude haven via de Mermerli trappen
6. Eindig met een drankje bij zonsondergang aan de haven

De toren als zonsondergangspot

Vraag je aan inwoners van Antalya waar de mooiste zonsondergang van de stad te zien is, dan noemen velen het terras bij de Hidirlik toren. De locatie is ideaal: je kijkt recht naar het westen over de open zee, met op de achtergrond het silhouet van de Beydaglari bergen. Op heldere avonden kleurt de hemel in alle tinten oranje, roze en paars terwijl de zon langzaam in zee zakt.

Het gebied rond de toren is de afgelopen jaren opnieuw ingericht met bankjes en een klein terras. Er staan meestal een paar verkopers van simit (sesambroodjes), mais en verse granaatappelsap. Kom een halfuur voor zonsondergang om een goed plekje te bemachtigen, vooral in het weekend wanneer ook veel Turkse gezinnen hier komen genieten.

Na zonsondergang is de toren subtiel verlicht, wat een sfeervolle achtergrond vormt voor je avondwandeling door Kaleici. De oude binnenstad is dan op zijn mooist, met lantaarns die de smalle straatjes verlichten en het geluid van livemuziek dat uit de restaurants klinkt.

Wil je de zonsondergang vastleggen op foto? Gebruik de toren zelf als voorgrond-element in je compositie. Met een groothoeklens krijg je zowel het monument als de kleurrijke hemel in beeld. Smartphone-fotografen kunnen het beste de panoramafunctie gebruiken om het wijde uitzicht te vangen.

Praktische informatie

De Hidirlik toren is vrij toegankelijk en het hele jaar door te bezoeken. Er is geen entreegeld. Het monument ligt op loopafstand van alle grote hotels en pensions in het centrum van Antalya.

Een paar handige weetjes voor je bezoek:

• Adres: Kilincarslan mahallesi, hoek Karaalioglu park en Hesapci sokak, Kaleici
• Bereikbaarheid: 10 minuten lopen vanaf Hadrians poort, 5 minuten vanaf de tram halte Ismetpasa
• Beste tijd: begin van de ochtend (voor foto's zonder drukte) of een uur voor zonsondergang (voor het mooiste licht)
• Combineer met: Karaalioglu park, Kaleici, het Antalya museum en de oude haven
• Toegankelijkheid: de directe omgeving is grotendeels vlak en geschikt voor rolstoelen, maar de paden in Kaleici zijn dat niet

De Hidirlik toren is misschien niet de meest spectaculaire bezienswaardigheid van Antalya, maar het is wel een van de meest authentieke. Hier voel je de geschiedenis zonder drukte, zonder wachtrijen en zonder toegangsprijs. Neem de tijd om even stil te staan bij dit stukje Romeins erfgoed en geniet van het uitzicht dat al bijna tweeduizend jaar hetzelfde is.

Wil je meer weten over de geschiedenis van Antalya? Het nabijgelegen Antalya museum, op zo'n twintig minuten lopen van de toren, herbergt een van de beste archeologische collecties van Turkije. Daar kun je ook meer te weten komen over de Romeinse periode waarin de Hidirlik toren werd gebouwd.